Blogs met nieuwsberichten

Gedragscode Kleinzakelijke Financiering

Gedragscode Kleinzakelijke Financiering

Banken die financiering verstrekken aan ondernemers dienen zich vanaf 1 juli 2018 te houden aan de Gedragscode Kleinzakelijke Financiering. Deze gedragscode geeft ondernemers duidelijkheid over wat zij mogen verwachten van de bank tijdens een financieringsproces. De Gedragscode is opgesteld door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

Lees meer

Goede Tijden – Slechte Tijden

Het gaat goed met de Nederlandse economie. Volgens recente cijfers blijft de groei in Nederland voorlopig boven het eurogemiddelde. Volgens berekeningen van het CBS, op basis van nu beschikbare gegevens, is het bruto binnenlands product (bbp) in het eerste kwartaal van 2018 met 0,5 procent gegroeid ten opzichte van een kwartaal eerder.

Nieuwe cijfers laten zien dat het bovendien boven verwachting goed gaat, want voor het vierde jaar op rij groeit de economie in een hoger tempo dan economen op de lange duur voor mogelijk houden. De verwachting van het Centraal Planbureau (CPB) is dat dit ook in 2019 nog het geval zal zijn.

Het aantal snelgroeiende bedrijven blijkt in 2017 verder gestegen tot bijna 8.500. De zakelijke dienstverlening telde de meeste snelle groeiers. In de bouw nam het aantal snelle groeiers het meest toe. Dit meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers over het Nederlandse bedrijfsleven.

Ook het aantal faillissementen daalt dit jaar met 10 % naar het laagste niveau van deze eeuw. Dat verwacht ING Economisch Bureau. Volgens het bureau is sprake van het laagste niveau van deze eeuw. De daling is wel minder sterk dan voorgaande jaren. In de eerste helft van 2018 gingen 1829 bedrijven op de fles, 13% minder dan in dezelfde periode een jaar geleden.

Desondanks is een waarschuwing op zijn plaats. Bedrijven zijn kwetsbaar bij rentestijgingen. Dit ondanks dat de economie al jaren groeit. Dat concludeert De Nederlandsche Bank. Het economische tij is gunstig, toch blijven de private schuldratio’s in Nederland en het eurogebied hoog. De schuldhoudbaarheid komt vooral bij niet financiële bedrijven onder druk te staan bij stijgende rentes. De schuldfinancieringsratio’s bewegen zich snel naar het niveau van tijdens de crisis. Huishoudens zijn volgens DNB beter bestand tegen rentetoenames, door de langere looptijd en vaste rentestructuur van hun leningen.

In Nederland bedroeg de schuld van huishoudens in 2017 107 procent van het bbp en die van niet-financiële bedrijven 113 procent van het bbp. Daarmee is het schuldniveau in Nederland, vergeleken met dat in het eurogebied (schuld van huishoudens: 58 procent; schuld van niet-financiële bedrijven: 83 procent), hoog.

Als in de toekomst de rente zal stijgen, rijst de vraag in hoeverre de private schuldniveaus minder houdbaar worden.

Heeft u vragen of een algehele herfinanciering ook voor uw bedrijf interessant zou kunnen zijn, neemt u dan vooral contact op met een van onze adviseurs

Rentevisie banken beschreven

De ECB houdt de Refi rente nog steeds op het tarief van 0,00%. De huidige korte en lange termijn rentetarieven zijn ten opzichte van vorige maand nagenoeg niet gewijzigd.

De marktverwachtingen (forward rentetarieven) zijn voor de lange termijn rentetarieven ten opzichte van vorige maand weer iets afgenomen. Vorige maand viel juist op dat deze behoorlijk was toegenomen. De ABN AMRO en de Rabobank verwachten ten opzichte van vorige maand een aanzienlijke verhoging van de lange termijn rente. Hierdoor wordt het verschil bij de lange termijn renteverwachtingen tussen deze twee banken en de markt (forward rentes) weer wat kleiner. De marktverwachtingen voor de lange termijn liggen nog wel wat hoger dan de verwachtingen van de banken.

De ING Bank heeft met ingang van 2018 haar rapportage gewijzigd en maakt derhalve nog maar beperkt onderdeel uit van deze beschrijving van de rentevisies.

Voor het volledige rentevisiemodel, klik hier.

Wijnand Krom
Adviseur Corporate Finance

Uw bedrijf verkopen? Begin tijdig met de voorbereiding!

De overnamemarkt trekt weer aan dankzij de sterke economie. De komende periode belooft volop fusies en overnames als gevolg van de lage rente, veel cash, vertrouwen in het bedrijfsleven en een bloeiende economie. Er is meer vertrouwen in de toekomst. Ondernemers durven weer te investeren. Wel is het nog steeds moeilijk voor het MKB om een overname gefinancierd te krijgen. Het bedrag en de energie die u heeft geïnvesteerd in uw onderneming, ziet u bij de verkoop graag dubbel en dwars terug. Ondernemers die nadenken over de verkoop van hun bedrijf, adviseren wij daarom om tijdig te starten met de voorbereiding. Dat biedt je als verkoper de tijd en ruimte om zaken te optimaliseren. Dat scheelt straks weer in de prijs én mogelijk in de belasting die je moet betalen. Lees meer

De macht van de minderheidsaandeelhouder

Wat vaak als een ‘gelukkig huwelijk’ begint tussen twee of meer ondernemers kan al snel bij een verschil van inzicht over de bedrijfsvoering tot een nachtmerrie leiden. Zeker voor de ondernemer/aandeelhouder die minder dan 50% van de aandelen heeft in de besloten vennootschap waarin hij deelneemt.

In een algemene vergadering geldt (ook onder het huidige recht) al het principe dat de minderheidsaandeelhouder zich in beginsel moet schikken in de besluitvorming door de meerderheid. Hierbij is van belang dat aandeelhouders zich in hun onderlinge verhoudingen laten leiden door de redelijkheid en billijkheid. Alleen wanneer het risico bestaat dat het meerderheidsbelang wordt misbruikt of waar essentiële rechten van aandeelhouders in het geding zijn, ligt specifieke wettelijke bescherming van de minderheidsaandeelhouder in de rede. Ook al delft een minderheidsaandeelhouder numeriek altijd het onderspit in stemmingen in de algemene vergadering van aandeelhouders, heeft hij dan toch geen enkele macht? Zeker wel. Er gelden méér regels dan dat de meerderheid beslist.

Zo is bijvoorbeeld bepaald dat een regeling niet tegen de wil van een aandeelhouder kan worden opgelegd. Waar een statutenwijziging kan leiden tot wijziging van belangrijke aandeelhoudersrechten, zoals stemrecht en het vergaderrecht, worden extra eisen gesteld aan de besluitvorming. Zo is (om minderheidsaandeelhouders te beschermen) door de wetgever ten aanzien van bepaalde situaties besloten om unanimiteit verplicht te stellen.

Ook een minderheidsaandeelhouder kan gebruik maken van zijn agenderingsrecht voor de algemene vergadering, zijn spreekrecht en zijn informatierecht. Er kunnen – altijd inhoudelijke – vragen gesteld worden over bijvoorbeeld liquiditeits- en investeringsbegrotingen, strategie, personeelsbeleid, de positie van het bedrijf in de markt etc. Kortom: alle voor een aandeelhouder relevante zaken.

Een voor de hand liggende mogelijkheid voor de minderheidsaandeelhouder om zijn positie te versterken is natuurlijk het bundelen van krachten. Het vormen van machtsblokken, waarbij mede aandeelhouders behulpzaam kunnen zijn, vergroot de kans serieus genomen te worden en de mogelijkheid een vuist te maken binnen de aandeelhoudersvergadering.

Onlangs heeft de rechtbank beslist in een casus dat de vennootschap een bijzondere zorgplicht heeft jegens haar minderheidsaandeelhouder. De voorzieningenrechter stelt dat de vennootschap te allen tijde dient te voorkomen dat er een belangenverstrengeling plaatsvindt tussen enerzijds de belangen van de vennootschap en de met de vennootschap verbonden onderneming en aan de andere kant de belangen van de andere stakeholders, waaronder – maar niet beperkt tot – de belangen van de minderheidsaandeelhouder en de meerderheidsaandeelhouders.

Indien jaar na jaar behoorlijke winst wordt gemaakt en in de aandeelhoudersvergadering steeds wordt besloten alle winst te reserveren, heeft een minderheidsaandeelhouder niet zijnde een bestuurder dan niettemin mogelijkheden om een uitkering te bewerkstelligen?

De wet bepaalt voorts dat een aandeelhouder die door gedragingen van één of meer medeaandeelhouders zodanig in zijn rechten of belangen is geschaad dat het voortduren van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd, tegen die medeaandeelhouders een vordering tot uittreding kan instellen. De rechter kan ook de vennootschap zelf verplichten om de aandelen van de beknelde minderheidsaandeelhouder over te nemen. Deze mogelijkheid is ingevoerd met de flex-bv wet. Hiervoor is niet noodzakelijk dat de schadelijke gedragingen aan de vennootschap zelf kunnen worden toegerekend; een veroordeling van de vennootschap kan ook worden gegrond op gedragingen van een aandeelhouder.

Wilt u meer weten over de positie van de minderheidsaandeelhouder, neemt u dan contact met ons op.

Multiples betaald bij overnames bereiken recordhoogte

Wereldwijde strategische deal multiples hebben dit jaar (2017) recordhoogtes bereikt. De gemiddelde deal multiple staat inmiddels in 2017 tot op heden op 14,9 x EBITDA, zo blijkt uit het M&A Insights Rapport van Allen & Overy. Het rapport, gebaseerd op gegevens van Thomson Reuters, laat zien dat de door corporate en private equity kopers betaalde prijzen steeds meer uiteen gaan lopen. Private equity kopers, die doorgaans niet in staat zijn synergie te realiseren door middel van consolidatie, betaalden dit jaar gemiddeld 12,8 x EBITDA.

Hoe is dit nu te verklaren? Er is momenteel een goede beschikbaarheid van gevarieerde en betaalbare financiering, verstrekt door banken, alternatieve aanbieders en de kapitaalmarkt. Dit helpt zowel strategische als private equity kopers bij het maken van deals. Maar corporate kopers zijn, met name in de snel groeiende sectoren als technologie, consumenten en life sciences, duidelijk bereid verder te gaan wanneer ze de kans zien om met een doelgerichte acquisitie hun inkomsten en cashflow te verbeteren.

Een EBITDA multiple is nuttig als instrument voor een duidelijke communicatie tussen M&A adviseurs in prijsonderhandelingen. In overnamecontracten wordt “EBITDA vermenigvuldigd met een multiple” gebruikt als onderdeel van een prijs naast excess cash en werkkapitaalelementen. Dit gebruik is niet meer weg te denken in de overnamepraktijk.

Een waarschuwing is echter op zijn plaats. Multiples zijn populair omdat ze zo eenvoudig zijn. Helaas schuilt daarin nu net het gevaar. Ze leveren alleen bruikbare resultaten, wanneer deze gebaseerd worden op een grondige analyse en onderbouwing. En zelfs dan raden wij aan om de waarde steeds te vergelijken met de uitkomst van andere methoden, in het bijzonder de DCF-methode of een variant daarvan. Alleen op die manier krijgt u een goed beeld van de werkelijke waarde van uw onderneming!

Hypotheekaanvraag eigen woning voor Ondernemers lastig?

Het aanvragen van een hypotheek voor ondernemers heeft meer voeten in de aarde dan voor mensen in loondienst. Doordat de bank in het algemeen meer risico loopt bij het verstrekken van de hypotheek aan een ondernemer kan de ondernemer vaak een lagere maximale hypotheek aanvragen. Dit geldt zowel voor de directeur-/ grootaandeelhouder (DGA) in een besloten vennootschap als voor de ZZP’er die alleen acteert.

Voor de DGA gelden vaak andere voorwaarden dan voor iemand die gewoon in loondienst is. Ja maar, zult u wellicht zeggen, ik ben toch in loondienst van mijn eigen BV? Inderdaad. Maar de gemiddelde bank zal tóch de bedrijfsresultaten over de afgelopen drie jaar willen zien en bijvoorbeeld toetsen of uw persoonlijke salaris wel verantwoord is. En zijn niet alle jaren even gunstig uitgevallen, dan zal men u al snel aanraden om liever een jaartje (of méér!) te wachten. Ook al bent u naar uw eigen mening prima in staat om uw maandelijkse hypotheeklasten te betalen. Ook gebeurt het bijvoorbeeld dikwijls dat een bedrijf al jaren draait alvorens het wordt omgezet in een BV. Helaas begint u dan voor verschillende reguliere hypotheekverstrekkers op dat moment weer bij jaar één. De resultaten over de voorafgaande jaren van de onderneming tellen dan niet mee bij uw hypotheekaanvraag.

Ook als (startende) ZZP’er is het belangrijk te weten dat je niet zómaar in aanmerking komt voor een hypotheek. De meeste banken willen dat u jaarcijfers kunt aantonen van drie jaren op basis waarvan ze uw inkomen kunnen berekenen. Dat inkomen wordt dan gebruikt als basis voor uw hypotheekaanvraag. Er zijn uitzonderingen op deze regel, de bank zal per individuele aanvraag ook naar zaken kijken als : wat is de verwachting in de branche waarin u actief bent? Heeft u een goede prognose met voldoende opdrachten? Kunt u eventueel weer snel aan de slag in loondienst? Wat en hoe is uw achtergrond en privé situatie? Wanneer de bank een goede indruk heeft van uw mogelijkheden en de kans van slagen als ZZP’er, dan kan de bank besluiten om mee te denken met uw hypotheekwensen, ook al bent u nog geen drie jaar zelfstandig ondernemer.

Bij de hypotheekaanvraag voor een ondernemer verlangt de bank vaak de Jaarrekeningen over de laatste drie boekjaren (zeker voor een hypotheekaanvraag met NHG), de aangiftes en (voorlopige) aanslagen inkomsten- en vermogensbelasting over de laatste drie boekjaren, het Uittreksel Kamer van Koophandel en vaak ook een door een onafhankelijke adviseur ingevulde Inkomens- en Vermogensverklaring. Wat wordt er precies met dat laatste document bedoeld? Met een dergelijke verklaring kan vaak sneller en nauwkeuriger bepaald worden of een ondernemer in aanmerking komt voor een hypotheek en zo ja welk bedrag de ondernemer kan lenen en voor welk bedrag de ondernemer een woning kan kopen. Zeker als het inkomen uit meerdere onderdelen bestaat, zoals salaris, dividend en/of huurinkomsten.

Aan de hand van deze gegevens maakt de bank een inkomens- en vermogensschatting. Ze nemen hiervoor de nettowinst van uw onderneming als basis. Banken hanteren vervolgens verschillende methoden. De maximale hypotheek die je als ondernemer kunt krijgen wordt bijvoorbeeld berekend aan de hand van het gemiddelde inkomen over de afgelopen drie jaar. Heeft u echter het laatste jaar minder winst gemaakt dan het jaar ervoor, dan zal de bank soms bij de berekening van de maximale hypotheek uitgaan van het laatste jaar. Maakt de winst van uw onderneming echter een sterke groei door dan kan de bank geneigd zijn u een hogere maximale hypotheek te verschaffen. Eventueel kan dan ook een prognose voor de komende jaren aan de aanvraag toegevoegd worden. Soms wordt ook gewerkt met een gewogen gemiddelde en telt bijvoorbeeld het oudste jaar 1x mee, het jaar erna 2x en het laatste, meest recente jaar 3x.

Kortom, het aanvragen van een hypotheek voor ondernemers kan een complex en tijdrovend traject zijn. Begin daarom tijdig met uw voorbereidingen!

Wat is een strategische koper?

De meeste ondernemers komen na jarenlang ondernemen op het punt dat gedacht moet worden aan een bedrijfsverkoop. Voor verkopers kunnen verschillende partijen interessant zijn, zoals een strategische partij, een manager/medewerker van binnen de onderneming zelf (MBO) of een manager/persoon van buiten de onderneming (MBI). Elk van deze kopers zal uw bedrijf anders willen gebruiken, waardoor het ook voor elke koper een andere waarde zal hebben. Wanneer uw bedrijf voor een bepaalde koper van erg grote waarde kan zijn, is deze ook bereid meer te betalen. Dus: ken de koper van uw bedrijf en verdien meer aan de verkoop van uw bedrijf.

Er zijn grofweg drie soorten kopers: de strategische koper, de financiële koper en een individueel persoon. Elk type koper heeft zijn voor- en nadelen. De strategische koper, een ander bedrijf dat uw onderneming overneemt, kan vaak synergievoordelen bereiken waardoor deze bereid zal zijn meer voor de onderneming te betalen. De financiële koper, een professionele investeerder, hoeft meestal niet te financieren maar ziet de onderneming voornamelijk als een cashmachine met een exit strategie. Het individu zal zich uit de naad werken om een succes van de onderneming te maken, maar heeft meestal een financieringsprobleem en kan minder betalen. Voor IB-ondernemingen kan het fiscaal aantrekkelijk zijn om de verkoop aan een individueel persoon te spreiden over drie jaar.

Een strategische koper is een andere onderneming, vaak in de ‘nabije omgeving’ van de verkoper, die door overname synergie voordelen wenst te bereiken. Dit behoeft overigens geen concurrent te zijn, maar kan ook een branchevreemde onderneming zijn. U moet dit zien als: 1 + 1 = 3. Doordat er een nieuwe samenwerking ontstaat, is de gezamenlijke winst groter dan de twee afzonderlijke winsten voorheen samen waren.

Een overname door een strateeg wordt gezien als een goede manier om te groeien. Door de strateeg wordt namelijk markt gekocht, namelijk een klantenbestand met de bijbehorende omzet en het marktaandeel. Synergievoordelen is het magische woord voor een strateeg. Deze synergie kan in verschillende zaken aanwezig zijn. Bijvoorbeeld het versterken van de marktpositie door de aankoop van klanten en omzet en daardoor versnelde groei, het verruimen van het (product)assortiment, waaronder naast bestaande producten ook nieuwe producten, het verbeteren van de marge door grotere inkoopvolumes (en daardoor inkoopkortingen), een vollediger en efficiënter gebruik van aanwezige kennis en vaardigheden, alsmede de toegang tot ‘nieuwe’ kennis en nieuwe technologieën, die leiden tot snellere productontwikkeling, het besparen op vaste (indirecte) kosten, met als gevolg (simpelweg) kostenvoordelen, een betere bezetting van de aanwezige (productie)capaciteit. Voor een branchevreemde strateeg kan een overname leiden tot toetreding van een markt, die normaliter hoge toetredingsdrempels heeft

Bovengenoemde punten leiden allen tot een mogelijkheid van waarde creatie in de vorm van hogere omzet of lagere kosten. De waarde creatie zit hem dus in de verhoging van de cashflows. Door de te behalen synergievoordelen en dus de grotere cashflows is een strategische koper vaak bereid om meer te betalen dan de ‘stand alone’ waarde. Vaak is de strategisch koper een onderneming van minimaal dezelfde omvang als de verkoper, die beschikt over voldoende cashflow om de overnamesom direct op overnamedatum aan de verkoper te betalen.

Een strategische koper is een koper die door overname van een bedrijf synergie voordelen danwel een versnelde expansie wil bereiken. Door overnames zijn bepaalde doelstellingen ook sneller te realiseren dan door organische groei. Een strategisch koper is meestal een grotere partij, die bereid en in staat is een hogere prijs te betalen dan het management.

Bent u als verkopende partij zoekende naar een koper en verwacht u dat een strateeg het beste in het verkoopprofiel past, dan kunt u contact met ons opnemen.

Europese exportbedrijven steeds meer hinder van handelsbarrières

Handelsbarrières zijn steeds meer een belemmering voor Europese exportbedrijven, dat banen kan gaan kosten. Dit wordt duidelijk na de presentatie van en de persconferentie inzake het rapport “Report on Trade and Investment Barriers” door de EU-commissaris Cecilia Malmström (Handel) op 26 juni jl.

Uit het rapport blijkt dat de landen die de meeste belemmeringen toepassen Brazilië, Rusland, China en India zijn. In 2016 zijn de belemmeringen van Rusland, China en India verder toegenomen en ook landen als Zwitserland, Algerije en Egypte namen maatregelen om hun markt verder af te schermen. De obstakels die men opwerpt zijn veelal van toepassing op landbouwproducten, cosmetica en scheepsbouw.

De EU wil de handelsbarrières bespreken tijdens de komende G20-top en haar verzet tegen protectionisme benadrukken. Dit geldt ook voor de heffing op staal die de Verenigde Staten overwegen. Echter zijn er ook goede ontwikkelingen op dit gebied; mede dankzij de Europese Commissie trokken landen als Zuid-Korea, Israël, Oekraïne, maar ook China, handelsbeperkende maatregelen in. Daarnaast is de EU bezig met nieuwe handelsakkoorden. Met Mexico verwacht de EU eind dit jaar een deal, en ook met Japan op korte termijn. Dit laatste kan een krachtig signaal zijn, omdat daarmee twee van de grootste economieën in de wereld aangeven tegen protectionisme te zijn.

Seinen Nederlandse economie op groen

Het Centraal Planbureau (CPB) is naar aanleiding van de nieuwe ramingen van 14 juni een stuk positiever over de economische groei van Nederland. In de huidige ramingen gaat het CPB voor 2017 uit van een groei van 2,4 procent, waar dit percentage eerder nog op 2,1 procent werd ingeschat. Ook voor 2018 ziet men een stevige groei van 2,0 procent, waar een eerdere inschatting uitkwam op 1,8 procent. Hiermee stelt men dat de seinen op groen staan voor de Nederlandse economie.

Het percentage werklozen zal in navolging van de economische groei ook verder dalen: van 4,9 procent dit jaar naar 4,7 procent volgend jaar. Echter plaatst men daar wel een kanttekening bij, omdat de ontwikkeling van de lonen achterblijft. De contractlonen zullen naar verwachting wel stijgen, met 1,7 procent in 2017 en 2,0 procent in 2018, zodat men de oorzaak van het achterblijven zoekt in de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Daarnaast blijft de inflatie volgens het CPB onder de maat; zowel voor 2017 als 2018 verwacht men een inflatie van 1,4 procent.

De seinen zouden echter volgens het CPB wel weer op oranje kunnen springen, als internationale onzekerheden veranderen in tegenvallers. Te denken valt aan de onzekerheden inzake de Brexit-onderhandelingen en de onzekerheid over de koers van de Verenigde Staten onder president Donald Trump.